Prinsip
Başlama zərbələri matçın hər hissəsini və ya əlavə vaxtın hər dövrünü başlatmaq üçün istifadə olunur. Yenidən başlama zərbələri oyunu bərpa etmək üçün istifadə olunur.
1. Bütün başlama və yenidən başlama zərbələri drop-kiklə yerinə yetirilir. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
Xaldan sonra başlama və yenidən başlama zərbələri
2. Başlama zərbələri mərkəz xəttinin ortasından və ya onun arxasından yerinə yetirilir. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
3. Matçda ilk başlama zərbəsini yerinə yetirən komandanın rəqibi ikinci hissəni başlayır.
4. Komanda xal topladıqdan sonra rəqib komanda oyunu mərkəz xəttinin ortasından və ya onun arxasından bərpa edir. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
5. Topa zərbə vurulduqda:
a. Zərbəni yerinə yetirən oyunçunun komanda yoldaşları topun arxasında olmalıdırlar. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
b. Rəqib oyunçular 10 metrlik xəttin üzərində və ya arxasında olmalıdırlar. Cəza: zərbə təkrar yerinə yetirilir.
6. Top 10 metrlik xəttə çatmalıdır. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
7. Top 10 metrlik xəttə çatdıqdan sonra külək onu geri qaytardıqda və ya rəqib oyunçu top 10 metrlik xəttə çatmazdan əvvəl onu oynadıqda oyun davam edir.
8. Top birbaşa auta çıxdıqda zərbəni yerinə yetirməyən komanda aşağıdakılardan birini seçir:
a. Zərbənin təkrar yerinə yetirilməsi.
b. Skram.
c. Laynaut.
d. Sürətli atış.
9. Top heç bir oyunçuya toxunmadan rəqib komandanın cəhd sahəsinə vurulduqda və rəqib topu dərhal yerə toxundurduqda, yaxud top cəhd sahəsindən keçərək ölü olduqda zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir. Topun ölü edilməsində gecikmə olduqda zərbə qəbul edilmiş sayılır və oyun cəhd xəttindən drop-autla bərpa olunur. Bax: Qayda 12.12.
10. Top zərbəni yerinə yetirən komandanın öz cəhd sahəsinə vurulduqda və müdafiə edən oyunçu topu ölü etdikdə, yaxud top cəhd sahəsindən keçərək ölü olduqda zərbəni yerinə yetirməyən komandaya beş metrlik skram verilir.
Digər yenidən başlama zərbələri - drop-autlar
11. Oyun aşağıdakı hallarda 22 metrlik drop-autla bərpa olunur:
a. Uğursuz cərimə qolu və ya drop-qol cəhdi müdafiə edən komanda tərəfindən cəhd sahəsində yerə toxundurulur və ya ölü edilir, yaxud bu cəhddən sonra top cəhd sahəsindən keçərək ölü olur.
b. Komanda oyun sahəsindən topu rəqibin cəhd sahəsindən keçirir və top cəhd sahəsindən keçərək ölü olur. Bu halda müdafiə edən komanda bunun əvəzinə topa zərbənin vurulduğu yerdə skram seçə bilər. Bax: Qayda 21.11.
12. Oyun aşağıdakı hallarda cəhd xəttindən drop-autla bərpa olunur:
a. Hücum edən oyunçu topu oynayaraq, açıq oyunda ayaqla vuraraq və ya daşıyaraq cəhd sahəsinə daxil edir, cəhd qeydə ala bilmir və top cəhd sahəsində qaydalara uyğun ölü olur, yaxud oyunçu topu oyun sahəsindən kənara aparır. Bax: Qayda 21.11.
b. Başlama və ya yenidən başlama zərbəsi cəhd sahəsinə daxil olur və müdafiə edən oyunçu topu dərhal ölü etmir. Bax: Qayda 12.9.
c. Hücum edən oyunçu rəqibin cəhd sahəsində nok-forvard edir.
d. Hücum edən oyunçu oyun sahəsində topu bloklayır və top cəhd sahəsindən keçərək ölü olur.
| Yenidən başlama zərbəsinin növü | Zərbənin yeri | Cəza xətti |
|---|---|---|
| 22 metrlik drop-aut | Müdafiə edən komandanın 22 metrlik xəttinin üzərində və ya arxasında | 22 metrlik xətt |
| Cəhd xəttindən drop-aut | Müdafiə edən komandanın cəhd xəttinin üzərində və ya arxasında | Beş metrlik xətt |
13. Drop-aut:
a. Cədvəldə göstərilən yerdən yerinə yetirilir. Cəza: skram.
b. Gecikdirilmədən yerinə yetirilməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.
c. Cədvəldə göstərilən cəza xəttini keçməlidir. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir.
d. Birbaşa auta çıxmamalıdır. Cəza: rəqib komanda aşağıdakılardan birini seçir:
i. Drop-autun təkrar yerinə yetirilməsi; və ya
ii. Topa zərbənin vurulduğu yerə uyğun olaraq cəza xətti üzərində skram; və ya
iii. Laynaut; və ya
iv. Sürətli atış.
14. Rəqib oyunçu topa zərbə vurulmazdan əvvəl cəza xəttindən irəli çıxmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.
15. Cəza xəttindən irəlidə olan rəqib oyunçu drop-autu gecikdirməməli və ya ona mane olmamalıdır. Cəza: cərimə.
16. Top cəza xəttini keçdikdən sonra külək onu geri qaytardıqda oyun davam edir.
17. Top cəza xəttini keçmədikdə üstünlük tətbiq edilə bilər.
18. Drop-aut heç bir oyunçuya toxunmadan rəqib komandanın cəhd sahəsinə çatdıqda və rəqib topu dərhal yerə toxundurduqda, yaxud top cəhd sahəsi autuna, ölü top xəttinə və ya onun arxasına çıxdıqda zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrarını və ya skramı seçir. Topun ölü edilməsində gecikmə olduqda zərbə qəbul edilmiş sayılır və oyun cəhd xəttindən drop-autla bərpa olunur. Bax: Qayda 12.12.
19. Zərbəni yerinə yetirən oyunçunun komanda yoldaşları topa zərbə vurulduğu anda topun arxasında olmalıdırlar. Topa zərbə vurulduğu anda topun önündə olan oyunçular geri çəkilməli və komanda yoldaşının hərəkəti ilə oyunda olan vəziyyətə keçirilənədək oyuna müdaxilə etməməlidirlər. Əks halda onlar cəzalandırıla bilərlər. Cəza: skram.
Mənbə: World Rugby, Laws of the Game Rugby Union 2026. Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılmış nəşr.