Qaydalar/Variantlar
World Rugby · 2026

Qayda variantları — Game-On

Qaydaları Azərbaycan dilində bölmələr üzrə oxuyun, lazım olan anlayışı axtarın və rəsmi nəşri PDF formatında yükləyin.

PDF-i yüklə

Oyun qaydaları aşağıdakı variantlar nəzərə alınmaqla Game-On qlobal variantlarına tam şəkildə tətbiq olunur. İttifaqlar və regionlar bu variantları öz mülahizələrinə əsasən ayrı-ayrılıqda seçə bilərlər; onların hamısını eyni vaxtda tətbiq etmək tələb olunmur.

Game-On qlobal variantları oyunçuların cəlb edilməsinin və reqbidə saxlanmasının çox vaxt əsas çətinlik olduğu həvəskar reqbinin aşağı səviyyələri üçün nəzərdə tutulub. Hər İttifaq öz yurisdiksiyasında hansı səviyyələrin həvəskar reqbiyə aid olduğunu müəyyən edir.

Qayda 1. Sahə

Əsas qaydanın 3-cü bəndi:

3. Oyun sahəsinin ölçüləri sahə sxemində göstərilir.

Əvəz olunur:

3. Meydanın ölçüləri şəraitə uyğunlaşdırıla bilər və yerli reqbi mühitinin, eləcə də oyunçu sayının tələblərinə cavab verməlidir. Məsələn, hər komandada 10 oyunçu olduqda yarım meydanda, bir aut xəttindən digər aut xəttinə doğru oynamaq və bütün konversiyaları eyni qapıya yerinə yetirmək olar.

Qayda 2. Top

Əlavə:

4. Yetkin həvəskar oyunçular 4, 4,5 və ya 5 ölçülü toplardan istifadə edə bilərlər.

Qayda 3. Komanda

Əsas qaydanın 2-ci bəndi:

2. Matç təşkilatçısı hər komandada 15-dən az oyunçu ilə matçların keçirilməsinə icazə verə bilər.

Əvəz olunur:

2. Matç təşkilatçısı hər komandada minimum 10 oyunçu olmaqla 15-dən az oyunçu ilə matçların keçirilməsinə icazə verə bilər. Komandaların oyunçu sayı bərabər olmalıdır.

Əsas qaydanın 13-cü bəndi:

13. Komandalardan biri lazımi hazırlığa malik ön xətt oyunçularını meydana çıxara bilmədikdə və ya hakim belə qərar verdikdə skramlar rəqabətsiz keçirilir.

Əvəz olunur:

13. Komandalardan biri lazımi hazırlığa malik ön xətt oyunçularını meydana çıxara bilmədikdə və ya hakim belə qərar verdikdə, hətta matçın əvvəlindən etibarən skramlar rəqabətsiz keçirilməlidir.

Əsas qaydanın 14-cü bəndi:

14. Matç təşkilatçısı oyunun rəqabətsiz skramlarla başlamasına icazə verilən şərtləri müəyyən edə bilər.

Əvəz olunur:

14. Matç təşkilatçısı skramlarda azaldılmış oyunçu sayının, rəqabətsiz skramların və ya 19 yaşadək reqbi variantında nəzərdə tutulan maksimum 1,5 metrlik itələmənin tətbiqinə icazə verə bilər. Komandaların skramdakı oyunçu sayı bərabər olmalıdır.

Əsas qaydanın 34-cü bəndi:

34. Matç təşkilatçısı öz səlahiyyətinə daxil olan müəyyən oyun səviyyələrində sərbəst taktiki əvəzetmələr tətbiq edə bilər. Oyunçu dəyişmələrinin sayı 12-dən çox olmamalıdır. Sərbəst əvəzetmələrin idarə edilməsi və onlara dair qaydalar matç təşkilatçısının məsuliyyətidir.

Əvəz olunur:

34. Matç təşkilatçısı zədələnməmiş oyunçuların oyun sahəsinə yenidən qayıtmasına imkan verən sərbəst əvəzetmələr tətbiq edə bilər. Oyunçu dəyişmələrinin sayına məhdudiyyət qoyulmur.

Digər Game-On variantları

Əlavə:

35. Matç təşkilatçısı bütün oyunçuların matçın ən azı yarısında iştirak etməsini tələb edən yarım-matç qaydasını tətbiq edə bilər.

Əlavə:

36. Matç təşkilatçısı oyunçuların cəlb edilməsi və reqbidə saxlanması təşəbbüsü çərçivəsində müəyyən əhali qruplarını hədəfləyən, məsələn, 70 kiloqramadək çəki kateqoriyası üzrə yarışlar keçirə bilər.

Qayda 5. Vaxt

Əsas qaydanın 3-cü bəndi:

3. Beynəlxalq olmayan matçlarda matç təşkilatçısı matçın müddətini azalda bilər. Matç təşkilatçısı qərar vermədikdə müddəti komandalar razılaşdırırlar. Komandalar razılığa gələ bilmədikdə hakim qərar verir.

Əvəz olunur:

3. Oyunlar ən azı 40 dəqiqə davam etməli və bərabər müddətli iki hissəyə, dörd hissəyə və ya üç hissəyə bölünə bilər.

Qayda 8. Xal toplama

Əsas qaydanın 8b yarımbəndi:

8. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu:

b. Zərbəni oyun sahəsində, cəhdin verildiyi yerdən aut xətlərinə paralel uzanan xətt üzrə yerinə yetirir.

Əvəz olunur:

b. Matç təşkilatçısı belə müəyyən etdikdə zərbəni qapı dirəklərinin qarşısından yerinə yetirir.

Qayda 9. Qayda pozuntusu

Əsas qaydanın 13-cü bəndi:

13. Oyunçu rəqibi vaxtından əvvəl, gec və ya təhlükəli şəkildə tutmamalıdır. Təhlükəli tutuşlara rəqibin çiyin xəttindən yuxarı tutulması və ya tutulmağa cəhd edilməsi də daxildir, lakin bununla məhdudlaşmır; tutuş çiyin xəttindən aşağı başlasa belə bu qayda tətbiq olunur.

Əvəz olunur:

13. Oyunçu rəqibi vaxtından əvvəl, gec və ya təhlükəli şəkildə tutmamalıdır. Təhlükəli tutuşlara rəqibin bel xəttindən yuxarı tutulması və ya tutulmağa cəhd edilməsi də daxildir, lakin bununla məhdudlaşmır; tutuş bel xəttindən aşağı başlasa belə bu qayda tətbiq olunur. Matç təşkilatçısına üç seçim vermək üçün bel xətti “döş ucu xətti” ilə əvəz edilə bilər: çiyin xətti, döş ucu xətti və ya bel xətti.

Qayda 14. Tutuş

Prinsip

Əlavə:

Həvəskar reqbidə matç təşkilatçısı tutuş hündürlüyünü bel xətti və ya döş sümüyünün aşağı kənarı səviyyəsində müəyyən edə bilər. Matç təşkilatçısı, həmçinin, tutuşa daxil olarkən bədən hündürlüyünü aşağı salan top daşıyan oyunçuları cəzalandıra və ya komandaların ikili tutuş tətbiqinə məhdudiyyət qoya bilər.

Top daşıyan oyunçular

Açıq oyunda top daşıyan oyunçu onu tutmağa çalışan oyunçu ilə təhlükəli təmasdan əvvəl bədən hündürlüyünü əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salmamalıdır.

Cəza: cərimə.

İkili tutuşlar — çevik seçimlər

İki və ya daha çox oyunçu açıq oyunda top daşıyan oyunçunu eyni vaxtda tuta bilməz.

Cəza: cərimə.

İki və ya daha çox oyunçu eyni vaxtda tutuş etdikdə yalnız əsas tutuş edən oyunçu müəyyən edilmiş cəza xəttinin tələbinə əməl etməlidir. Əlavə tutuş edən oyunçuların təması çiyin xəttindən yuxarı olmamalıdır.

Cəza: cərimə.

Qayda 17. Mark

Əsas qaydanın 4-cü bəndi:

4. Başlama zərbəsindən və ya xal toplandıqdan sonrakı yenidən başlama zərbəsindən mark tələb edilə bilməz.

Əvəz olunur:

4. Başlama zərbəsindən, xal toplandıqdan sonrakı yenidən başlama zərbəsindən və ya hücum edən komandanın öz 22 metrlik zonasından vurduğu zərbədən mark tələb edilə bilməz.

Qayda 18. Aut, sürətli atış və laynaut

Prinsip

Əlavə:

Matç təşkilatçısı komandaların laynautda oyunçuları qaldırmamasını və ya top uğrunda mübarizə aparmamasını müəyyən edə bilər.

Qayda 19. Skram

Əlavə:

40. Matç təşkilatçısı mübarizəli skramda oyunçu sayını azalda, 19.6-cı qaydanı nəzərə almaqla 19 yaşadək reqbi variantında nəzərdə tutulan maksimum 1,5 metrlik itələməni tətbiq edə və ya rəqabətsiz skramlar keçirə bilər.

Qayda 20. Cərimə və sərbəst zərbə

Əsas qaydanın 8-ci bəndi:

8. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu topu punt-kiklə, drop-kiklə və ya yerə qoyulmuş topa zərbə ilə vura bilər. Auta zərbə zamanı yerə qoyulmuş topa zərbə vurula bilməz.

Əvəz olunur:

8. Cərimə və ya sərbəst zərbə komandanın öz meydan yarısında yerinə yetirildikdə oyunçu topu punt-kiklə, drop-kiklə və ya yerə qoyulmuş topa zərbə ilə vura bilər. Auta zərbə zamanı yerə qoyulmuş topa zərbə vurula bilməz. Cərimə və ya sərbəst zərbə rəqib komandanın meydan yarısında yerinə yetirildikdə topa toxunma zərbəsi vurulmalı və top dərhal oynanmalıdır.

Mənbə: World Rugby, Laws of the Game Rugby Union 2026. Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılmış nəşr.