Qaydalar/Variantlar
World Rugby · 2026

Qayda variantları — Yeddili reqbi

Qaydaları Azərbaycan dilində bölmələr üzrə oxuyun, lazım olan anlayışı axtarın və rəsmi nəşri PDF formatında yükləyin.

PDF-i yüklə

Oyun qaydaları aşağıdakı variantlar nəzərə alınmaqla yeddili reqbiyə tətbiq olunur.

Qayda 3. Komanda

Əsas qaydanın 1-ci bəndi:

1. Oyun zamanı oyun sahəsində hər komandadan 15-dən çox oyunçu ola bilməz.

Əvəz olunur:

1. Oyun zamanı oyun sahəsində hər komandadan yeddidən çox oyunçu ola bilməz.

2-ci bənd ləğv edilir.

Əsas qaydanın 4-cü bəndi:

4. Beynəlxalq matçlarda İttifaq səkkizədək əvəzedici oyunçu göstərə bilər.

Əvəz olunur:

4. Komanda beşədək əvəzedici oyunçu göstərə və istifadə edə bilər.

Əsas qaydanın 5-ci bəndi:

5. Digər matçlarda göstərilə biləcək əvəzedici oyunçuların sayını matç təşkilatçısı müəyyən edir. Bu say səkkizdən çox ola bilməz.

Əvəz olunur:

5. Göstərilə biləcək əvəzedici oyunçuların sayını matç təşkilatçısı müəyyən edir. Bu say beşdən çox ola bilməz.

8–13-cü bəndlər ləğv edilir.

16–20-ci bəndlər ləğv edilir.

Əsas qaydanın 31-ci bəndi:

31. Müvəqqəti əvəzediciyə sarı kart göstərildikdə əvəz edilmiş oyunçu cəza müddəti başa çatanadək meydançaya qayıda bilməz. İstisna olaraq, o, 3.19 və ya 3.20-ci qaydanın tələblərini yerinə yetirmək üçün, tibbi baxımdan hazır olması və oyun sahəsini tərk etdiyi andan müəyyən edilmiş müddət daxilində qayıtması şərtilə, meydana daxil ola bilər.

Əvəz olunur:

31. Müvəqqəti əvəzediciyə sarı kart göstərildikdə əvəz edilmiş oyunçu cəza müddəti başa çatanadək oyun sahəsinə qayıda bilməz. O, yalnız tibbi baxımdan hazır olduqda və oyun sahəsini tərk etdiyi andan müəyyən edilmiş müddət daxilində qayıtdıqda meydana daxil ola bilər.

33a yarımbəndi ləğv edilir.

33e yarımbəndi ləğv edilir.

Qayda 5. Vaxt

Əsas qaydanın 1-ci bəndi:

1. Matç 80 dəqiqədən çox davam etmir. Matç hər biri 40 dəqiqədən çox olmayan iki hissədən və itirilmiş vaxtdan ibarətdir. İstisna olaraq, matç təşkilatçısı pley-off yarışında heç-heçə başa çatan matçda əlavə vaxtın oynanmasına icazə verə bilər.

Əvəz olunur:

1. Matç 14 dəqiqə davam edir: hər biri yeddi dəqiqədən çox olmayan iki hissə və itirilmiş vaxt. Heç-heçə başa çatan matçda əlavə vaxt tələb olunduqda oyun bir dəqiqəlik fasilədən sonra hər biri beş dəqiqədən çox olmayan dövrlərlə bərpa olunur. Hər dövrdən sonra komandalar fasiləsiz olaraq tərəflərini dəyişirlər.

Yarışın final matçı 20 dəqiqədən çox davam edə bilməz: hər biri 10 dəqiqədən çox olmayan iki hissə, itirilmiş vaxt və əlavə vaxt.

Əsas qaydanın 2-ci bəndi:

2. Fasilənin müddətini matç təşkilatçısı müəyyən edir və bu müddət 15 dəqiqədən çox ola bilməz. Fasilə zamanı komandalar və matç rəsmiləri oyun ərazisini tərk edə bilərlər.

Əvəz olunur:

2. Fasilə iki dəqiqədən çox davam etmir.

Qayda 6. Matç rəsmiləri

Əsas qaydanın 3-cü bəndi:

3. Püşkatmanı hakim təşkil edir. Kapitanlardan biri sikkəni atır, digəri isə tərəfi seçir. Püşkatmanın qalibi oyuna başlamağı və ya sahənin tərəfini seçir. Püşkatmanın qalibi sahənin tərəfini seçdikdə rəqib komanda oyuna başlayır və əksinə.

Əlavə:

a. Əlavə vaxt başlamazdan əvvəl hakim matçdan əvvəl olduğu qaydada püşkatma təşkil edir.

Cəhd sahəsi hakimləri

Əlavə:

31. Hər matçda hər cəhd sahəsində bir nəfər olmaqla iki cəhd sahəsi hakimi olur.

32. Hakim köməkçi hakimlərə və aut hakimlərinə olduğu kimi cəhd sahəsi hakimlərinə də rəhbərlik edir.

33. Cəhd sahəsi hakimləri konversiyanın və ya qapıya cərimə zərbəsinin nəticəsini bildirirlər.

34. Cəhd sahəsi hakimləri topun və ya top daşıyan oyunçunun cəhd sahəsinin autuna çıxdığını bildirirlər.

35. Zərurət olduqda cəhd sahəsi hakimi topun yerə toxundurulması və cəhdlə bağlı qərarlarda hakimə kömək edir.

36. Matç təşkilatçısı cəhd sahəsi hakiminə cəhd sahəsində kobud oyunu bildirmək səlahiyyəti verə bilər.

37. TMO olduqda cəhd sahəsi hakimləri tələb olunmur.

Qayda 8. Xal toplama

Əsas qaydanın 7-ci bəndi:

7. Cəhd qeydə alındıqda komanda yerə qoyulmuş topa zərbə və ya drop-kiklə konversiya yerinə yetirmək hüququ qazanır.

Əvəz olunur:

7. Cəhd qeydə alındıqda komanda drop-kiklə konversiya yerinə yetirmək hüququ qazanır.

Əsas qaydanın 8-ci bəndi:

8. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu:

b yarımbəndi ləğv edilir.

c. Cəhdin verildiyi andan başlayaraq 60 saniyəlik oyun vaxtı ərzində, top aşıb yenidən qoyulmalı olsa belə, zərbəni yerinə yetirir. Cəza: zərbə ləğv edilir.

Əvəz olunur:

c. Cəhdin verildiyi andan başlayaraq 30 saniyəlik oyun vaxtı ərzində zərbəni yerinə yetirir. Cəza: zərbə ləğv edilir.

Konversiya zamanı rəqib komanda

Əsas qaydanın 14-cü bəndi:

14. Rəqib komandanın bütün oyunçuları öz cəhd xətlərinə çəkilir və zərbəni yerinə yetirən oyunçu zərbəyə yaxınlaşmağa başlayanadək həmin xətti keçmirlər. Oyunçu yaxınlaşmağa başladıqda onlar qapıya zərbənin qarşısını almaq üçün irəli atıla və ya tullana bilərlər, lakin bu hərəkətlər zamanı başqa oyunçular tərəfindən fiziki dəstək ala bilməzlər.

Əvəz olunur:

14. Rəqib komandanın bütün oyunçuları dərhal öz 10 metrlik xətlərinin yaxınlığında toplaşırlar.

Əsas cəza: Konversiya zamanı rəqib komanda qaydanı pozduqda zərbə uğurlu olarsa, qol qeydə alınır. Zərbə uğursuz olarsa, konversiya təkrar yerinə yetirilir və rəqib komandanın irəli atılmasına icazə verilmir. Təkrar zərbə verildikdə oyunçu bütün hazırlıq hərəkətlərini yenidən edə və zərbənin növünü dəyişə bilər.

Əvəz olunur:

Cəza: Konversiya zamanı rəqib komanda qaydanı pozduqda zərbə uğurlu olarsa, qol qeydə alınır. Zərbə uğursuz olarsa, konversiya təkrar yerinə yetirilir və rəqib komandanın irəli atılmasına icazə verilmir.

16-cı bənd ləğv edilir.

Qapıya cərimə zərbəsi

Əsas qaydanın 21-ci bəndi:

21. Zərbə komandanın niyyətini bildirdiyi andan başlayaraq 60 saniyəlik oyun vaxtı ərzində, top aşıb yenidən qoyulmalı olsa belə, yerinə yetirilməlidir. Cəza: zərbə ləğv edilir və skram verilir.

Əvəz olunur:

21. Zərbə komandanın niyyətini bildirdiyi andan başlayaraq 30 saniyəlik oyun vaxtı ərzində yerinə yetirilməlidir. Cəza: zərbə ləğv edilir və skram verilir.

Əsas qaydanın 24-cü bəndi:

24. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu topu birbaşa yerə, qumun, yonqarın üzərinə və ya zərbə dayağına qoyur. Oyunçuya topu saxlayan komanda yoldaşı kömək edə bilər. Başqa heç bir köməkçi vasitədən istifadə edilə bilməz. Cəza: skram.

Əvəz olunur:

24. Zərbə drop-kiklə yerinə yetirilməlidir. Cəza: skram.

Əlavə vaxt

Əlavə:

30. Əlavə vaxtda xal toplayan ilk komanda oyun davam etdirilmədən dərhal qalib elan olunur.

Qayda 9. Qayda pozuntusu

Əsas qaydanın 29-cu bəndi:

29. Oyunçuya xəbərdarlıq edilərək 10 dəqiqəlik oyun vaxtı müddətinə müvəqqəti kənarlaşdırıldıqda hakim ona sarı kart göstərir. Həmin oyunçu daha sonra sarı kartla cəzalandırılan başqa qayda pozuntusu etdikdə oyundan qovulmalıdır.

Əvəz olunur:

29. Oyunçuya xəbərdarlıq edilərək iki dəqiqəlik oyun vaxtı müddətinə müvəqqəti kənarlaşdırıldıqda hakim ona sarı kart göstərir. Həmin oyunçu daha sonra sarı kartla cəzalandırılan başqa qayda pozuntusu etdikdə oyundan qovulmalıdır.

Qayda 12. Başlama və yenidən başlama zərbələri

Əsas qaydanın 4-cü bəndi:

4. Komanda xal topladıqdan sonra oyunu rəqib komanda meydanın orta xəttinin mərkəzindən və ya onun arxasından bərpa edir. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrar yerinə yetirilməsini və ya skramı seçə bilər.

Əvəz olunur:

4. Komanda xal topladıqdan sonra oyunu həmin komanda meydanın orta xəttinin mərkəzindən və ya onun arxasından drop-kiklə bərpa edir. Yenidən başlama zərbəsi konversiyanın yerinə yetirildiyi və ya ondan imtina edildiyi, yaxud qapıya cərimə zərbəsinin və ya drop-qolun vurulduğu andan başlayaraq 30 saniyə ərzində yerinə yetirilməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.

Əsas qaydanın 5a yarımbəndi:

5. Topa zərbə vurulduqda:

a. Zərbəni yerinə yetirən oyunçunun komanda yoldaşları topun arxasında olmalıdırlar. Cəza: skram.

Əvəz olunur:

a. Zərbəni yerinə yetirən oyunçunun komanda yoldaşları topun arxasında olmalıdırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

Əsas qaydanın 6-cı bəndi:

6. Top 10 metrlik xəttə çatmalıdır. Cəza: zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrar yerinə yetirilməsini və ya skramı seçə bilər.

Əvəz olunur:

6. Top 10 metrlik xəttə çatmalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

Əsas qaydanın 8-ci bəndi:

8. Top birbaşa auta çıxdıqda zərbəni yerinə yetirməyən komanda aşağıdakılardan birini seçir:

a. Zərbənin təkrar yerinə yetirilməsi.

b. Skram.

c. Laynaut.

d. Sürətli atış.

Əvəz olunur:

8. Top birbaşa auta çıxmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

Əsas qaydanın 9-cu bəndi:

9. Top heç bir oyunçuya toxunmadan rəqib komandanın cəhd sahəsinə vurulduqda və rəqib oyunçu topu dərhal yerə toxundurduqda, yaxud top cəhd sahəsindən keçərək ölü olduqda zərbəni yerinə yetirməyən komanda zərbənin təkrar yerinə yetirilməsini və ya skramı seçə bilər.

Əvəz olunur:

9. Top heç bir oyunçuya toxunmadan rəqib komandanın cəhd sahəsinə vurulduqda və rəqib oyunçu topu dərhal yerə toxundurduqda, yaxud top cəhd sahəsinin autuna, ölü top xəttinin üzərinə və ya onun arxasına çıxdıqda zərbəni yerinə yetirməyən komandaya sərbəst zərbə verilir.

Əsas qaydanın 11-ci bəndi:

11. Uğursuz qapıya cərimə zərbəsi və ya drop-qol cəhdi müdafiə edən komanda tərəfindən cəhd sahəsində yerə toxundurulduqda və ya ölü edildikdə, yaxud bu cəhdlərdən sonra top cəhd sahəsindən keçərək ölü olduqda oyun 22 metrlik drop-autla bərpa olunur.

Əvəz olunur:

11. Başlama və ya yenidən başlama zərbəsi istisna olmaqla, hücum edən oyunçu topu cəhd sahəsinə daxil etdikdə və rəqib oyunçu onu ölü etdikdə oyun 22 metrlik drop-autla bərpa olunur.

12-ci bənd ləğv edilir.

Qayda 18. Aut, sürətli atış və laynaut

Əsas qaydanın 8i bəndindəki cədvəl:

HadisəAut nişanının yeriTopu oyuna daxil edən komanda
Oyunçu öz meydan yarısından topu dolayı yolla rəqib komandanın 22 metrlik zonasına auta vurur. Komanda topu öz meydan yarısına daxil etməyib və ya həmin meydan yarısında tutuş, rak və ya mol baş verib, yaxud rəqib topa orada toxunub. Bu variant başlama və ya hər hansı yenidən başlama zərbəsinə tətbiq edilmir.Topun aut xəttinə çatdığı yerZərbəni yerinə yetirən komanda
Top daşıyan oyunçu auta çıxır və ya topu dolayı yolla auta vurur; öz meydan yarısının daxilindən rəqib komandanın 22 metrlik zonasına vurulan zərbə istisnadır.Oyunçunun və ya topun aut xəttinə, yaxud onun arxasındakı yerə toxunduğu yerRəqib komanda

Əsas qaydanın 12-ci bəndi:

12. Komandalar aut nişanı müəyyən edildikdən sonra 30 saniyə ərzində laynautu formalaşdırırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

Əvəz olunur:

12. Komandalar köməkçi hakimin və ya aut hakiminin aut nişanını göstərməsindən sonra 15 saniyə ərzində laynautu formalaşdırırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

Qayda 19. Skram

Əsas qaydanın 4-cü bəndi:

4. Komandalar nişan qoyulduqdan sonra 30 saniyə ərzində skramı formalaşdırmağa hazır olmalıdırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

Əvəz olunur:

4. Komandalar nişan qoyulduqdan sonra 15 saniyə ərzində skramı formalaşdırmağa hazır olmalıdırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

Əsas qaydanın 5-ci bəndi:

5. Hər iki komandada 15 oyunçu olduqda hər komandadan səkkiz oyunçu sxemdə göstərilən düzülüş üzrə bir-birinə bağlanır. Hər komandanın ön xəttində iki prop və bir hüker, ikinci xəttində iki kilid oyunçusu olur. Hər komandadan üçüncü xəttin üç oyunçusu skramın düzülüşünü tamamlayır. Cəza: cərimə.

Əvəz olunur:

5. Skramda hər komandadan üç oyunçu olmalıdır. Hər üç oyunçu skram başa çatanadək ona bağlı qalmalıdır. Cəza: cərimə.

6-cı bənd ləğv edilir.

7c yarımbəndi ləğv edilir.

7d yarımbəndi ləğv edilir.

Əsas qaydanın 23-cü bəndi:

23. Ön xətt oyunçusu topu daxil edildiyi istiqamətdə tuneldən qəsdən ayaqla çıxarmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

Əvəz olunur:

23. Ön xətt oyunçusu topu tuneldən və ya skramdan rəqib komandanın cəhd xətti istiqamətində qəsdən ayaqla çıxarmamalıdır. Cəza: cərimə.

Əsas qaydanın 36b yarımbəndi:

36. Skram aşağıdakı halda başa çatır:

b. Top ən arxadakı oyunçunun ayaqlarına çatır və həmin oyunçu onu götürür, yaxud həmin komandanın skram yarımmüdafiəçisi topu oynayır.

Əvəz olunur:

b. Həmin komandanın skram yarımmüdafiəçisi topu oynayır.

Qayda 20. Cərimə və sərbəst zərbə

Əsas qaydanın 8-ci bəndi:

8. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu topu punt-kiklə, drop-kiklə və ya yerə qoyulmuş topa zərbə ilə vura bilər. Auta zərbə zamanı yerə qoyulmuş topa zərbə vurula bilməz.

Əvəz olunur:

8. Zərbəni yerinə yetirən oyunçu topu punt-kiklə və ya drop-kiklə vura bilər, lakin yerə qoyulmuş topa zərbə vura bilməz.

Qayda 21. Cəhd sahəsi

Topun cəhd sahəsindən keçirilib ölü edilməsi

Əlavə:

Yenidən başlama zərbəsi uğursuz qapıya zərbənin yerinə yetirildiyi andan başlayaraq 30 saniyə ərzində yerinə yetirilməlidir.

Əsas qaydanın 16-cı bəndi:

16. Top daşıyan oyunçu cəhd sahəsində elə saxlanıldıqda ki, topu yerə toxundura və ya oynaya bilmir, top ölü olur. Oyunun cəhd xəttindən drop-autla və ya beş metrlik skramla bərpa olunması topun cəhd sahəsinə necə daxil olmasından asılıdır.

Əvəz olunur:

16. Top daşıyan oyunçu cəhd sahəsində elə saxlanıldıqda ki, topu yerə toxundura və ya oynaya bilmir, top ölü olur. Oyun oyunçunun saxlanıldığı yerlə eyni xətt üzrə beş metrlik skramla bərpa olunur. Topu hücum edən komanda oyuna daxil edir.

Mənbə: World Rugby, Laws of the Game Rugby Union 2026. Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılmış nəşr.