Qayda 18. Aut, sürətli atış və laynaut

Prinsip

Oyun sahəsinin yan sərhədləri aut xətləri adlanır. Oyun aut xəttinə çatdıqda top autda olur və ölü sayılır.

Sürətli atış və laynaut top və ya top daşıyan oyunçu auta çıxdıqdan sonra oyunu atışla bərpa etmək üsullarıdır.

Böyüt ↗

Böyüt ↗

Aut və ya cəhd sahəsinin autu

1. Top aşağıdakı hallarda autda və ya cəhd sahəsinin autundadır:

a. Oyunçunun əlində olmayan top aut xəttinə, cəhd sahəsinin autu xəttinə və ya onların o tərəfindəki hər hansı obyektə toxunur; yaxud oyunçunun əlində olan top və ya top daşıyan oyunçu aut xəttinə, cəhd sahəsinin autu xəttinə və ya onların o tərəfindəki yerə toxunur.

b. Artıq aut xəttinə, cəhd sahəsinin autu xəttinə və ya onların o tərəfindəki hər hansı obyektə toxunan oyunçu topu tutur və ya əlində saxlayır.

i. Top tutularkən aut müstəvisinə çatmışdırsa, topu tutan oyunçu onu auta çıxarmış hesab edilmir.

ii. Top tutularkən və ya götürülərkən aut müstəvisinə çatmamışdırsa, hərəkətdə və ya hərəkətsiz olmasından asılı olmayaraq topu tutan oyunçu onu auta çıxarmış hesab edilir.

2. Top aşağıdakı hallarda autda və ya cəhd sahəsinin autunda deyil:

a. Top aut müstəvisinə çatır, lakin oyun zonasında olan oyunçu onu tutur, əllə dəf edir və ya ayaqla vurur.

b. Oyunçu oyun zonasının daxilindən və ya xaricindən tullanaraq topu tutur və sonra oyun zonasına enir; topun aut müstəvisinə çatıb-çatmamasının fərqi yoxdur.

c. Oyunçu oyun zonasından tullanır və topu əllə dəf edərək, yaxud tutub buraxaraq oyun zonasına qaytarır, sonra autda və ya cəhd sahəsinin autunda yerə enir; topun aut müstəvisinə çatıb-çatmamasının fərqi yoxdur.

d. Autda olan oyunçu top aut müstəvisinə çatmadığı halda onu əlində saxlamadan ayaqla vurur və ya əllə dəf edir.

Sürətli atış

3. Topu auta daşıyan oyunçu sürətli atışın yerinə yetirilməsinə imkan vermək üçün topu dərhal buraxmalıdır. Cəza: cərimə.

4. Sürətli atış zamanı top:

a. Aut nişanı ilə topu atan oyunçunun öz cəhd xətti arasından; və

b. Aut xəttinə paralel və ya topu atan oyunçunun öz cəhd xəttinə doğru; və

c. Yerə və ya oyunçuya toxunmazdan əvvəl beş metrlik xəttə çatacaq şəkildə; və

d. Hər iki ayağı oyun sahəsinin xaricində olan oyunçu tərəfindən atılır.

Cəza: laynaut və ya skram seçimi.

5. Aşağıdakı hallarda sürətli atışa icazə verilmir və laynaut həmin komandaya verilir:

a. Laynaut artıq formalaşmışdır; və ya

b. Top auta çıxdıqdan sonra topu atan oyunçudan və ya topu auta daşıyan oyunçudan başqa hər hansı şəxs ona toxunmuşdur; və ya

c. Auta çıxan topdan fərqli top istifadə olunur.

6. Top beş metrlik xəttə çatmazdan əvvəl oynanılmamalı və heç bir oyunçu onun beş metr irəliləməsinə mane olmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

7. Aut nişanı 22 metrlik xəttin xaricində olduqda müdafiə edən komanda sürətli atışı 22 metrlik zonanın daxilindən yerinə yetirə bilər, lakin topu 22 metrlik zonaya özü aparmış hesab edilir.

Laynaut

8. Oyunun laynautla haradan bərpa olunması və topu hansı komandanın oyuna daxil etməsi aşağıdakı qaydada müəyyən edilir.

a. Ümumi hallar

b. Başlama və ya yenidən başlama zərbəsindən topun birbaşa auta çıxması

c. Cərimədən topun auta vurulması

d. Topun öz 22 metrlik zonasından və ya cəhd sahəsindən birbaşa auta vurulması

Ərazi üstünlüyü qazanılmır. Müdafiə edən komanda topu öz 22 metrlik zonasına aparmışdır, 22 metrlik zonada tutuş, rak və ya mol baş verməmiş və heç bir rəqib topa toxunmamışdır. Öz 22 metrlik zonasında olan oyunçu zonadan kənardakı topu götürürsə və ya top 22 metrlik xəttin müstəvisinə çatmazdan əvvəl onu tutub zonanın daxilindən birbaşa auta vurursa, topu 22 metrlik zonaya geri aparmış hesab edilir.

Ərazi üstünlüyü qazanılır. Müdafiə edən komanda topu öz 22 metrlik zonasına aparmamışdır və ya zonada tutuş, rak və ya mol baş vermiş, yaxud rəqib topa toxunmuşdur.

e. Topun 22 metrlik zonadan kənardan birbaşa auta vurulması

f. Laynaut seçimləri

Laynautun (Dəhlizin) formalaşması

Böyüt ↗

9. Laynaut aut nişanında, lakin cəhd xəttindən beş metrdən yaxın olmayaraq formalaşır.

10. Hər komanda laynautun (dəhlizin) öz tərəfində, beş metrlik və 15 metrlik xətlər arasında aut nişanına paralel və ondan yarım metr aralı bir xətt yaradır. Top oyuna daxil edilənədək iki xətt arasındakı məsafə saxlanılmalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

11. Laynautun (Dəhlizin) formalaşması üçün hər komandadan ən azı iki oyunçu tələb olunur.

12. Komandalar aut nişanı müəyyən edildikdən sonra 30 saniyə ərzində laynautu formalaşdırmalıdırlar. Cəza: sərbəst zərbə.

13. Topu oyuna daxil edən komanda hər komandanın laynautda ola biləcəyi maksimum oyunçu sayını müəyyən edir.

14. Top laynaut formalaşan kimi oyuna daxil edilmirsə, topu oyuna daxil etməyən komandanın laynautda daha az oyunçusu ola bilər, lakin onların sayı topu oyuna daxil edən komandanın oyunçularından çox ola bilməz. Cəza: sərbəst zərbə.

15. Topu oyuna daxil etməyən komandanın aut xətti ilə beş metrlik xətt arasında bir oyunçusu olmalıdır. Bu oyunçu öz komandasının laynaut tərəfində aut nişanından iki metr və beş metrlik xətdən iki metr aralı dayanır. Cəza: sərbəst zərbə.

16. Komanda qəbul edən oyunçu seçdikdə həmin oyunçu beş metrlik və 15 metrlik xətlər arasında, laynautdakı komanda yoldaşlarından iki metr aralı dayanır. Hər komandanın yalnız bir qəbul edən oyunçusu ola bilər. Cəza: sərbəst zərbə.

17. Laynaut formalaşdıqdan sonra:

a. Topu oyuna daxil edən komandanın oyunçuları yalnız digər iştirakçı oyunçularla yer dəyişmək üçün laynautu tərk edə bilərlər.

b. Topu oyuna daxil etməyən komandanın oyunçuları yalnız onların sayının rəqib komandanın oyunçularından çox olmamasını təmin etmək üçün laynautu tərk edə bilərlər.

Cəza: sərbəst zərbə.

18. Laynautda iştirak edən oyunçular top oyuna daxil edilməzdən əvvəl yerlərini dəyişə bilərlər.

19. Top üçün tullanan komanda yoldaşını qaldıracaq və ya dəstəkləyəcək laynaut oyunçuları həmin oyunçunu əvvəlcədən tuta bilərlər, bir şərtlə ki, arxadan şortun aşağısından və ya öndən budların aşağısından tutmasınlar. Cəza: sərbəst zərbə.

20. Topu oyuna daxil edən oyunçunun əlindən çıxmazdan əvvəl oyunçular tullanmamalı, qaldırılmamalı və ya dəstəklənməməlidirlər. Cəza: sərbəst zərbə.

21. Top oyuna daxil edilməzdən əvvəl oyunçular rəqiblə heç bir təmas yaratmamalıdırlar. Cəza: cərimə.

Topun laynauta daxil edilməsi

Böyüt ↗

22. Topu oyuna daxil edən oyunçu aut nişanında, ayaqlarını aut xəttinin üzərində və ya arxasında saxlayaraq dayanır. Topu atan oyunçu top əlindən çıxanadək oyun sahəsinə addım atmamalıdır. Cəza: laynaut və ya skram seçimi.

23. Top:

a. Aut nişanı boyunca düz, laynaut oyunçusuna doğru atılmalıdır. Topu oyuna daxil etməyən komanda top uğrunda mübarizə aparmaq üçün komanda yoldaşını qaldırmırsa oyun davam edir. Həmin komanda top uğrunda mübarizə aparmaq üçün komanda yoldaşını qaldırırsa ona Qayda 18.23b-dəki seçim verilir.

b. Yerə toxunmazdan əvvəl beş metrlik xəttə çatmalıdır. Cəza: laynaut və ya skram seçimi. Laynaut seçildikdə və top yenidən düz atılmadıqda skram topu ilkin olaraq oyuna daxil edən komandaya verilir.

c. Laynaut formalaşdıqdan sonra gecikdirilmədən oyuna daxil edilməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.

24. Topu oyuna daxil edən oyunçu atışı imitasiya etməməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.

25. Heç bir oyunçu atışı bloklamamalı və ya topun beş metr irəliləməsinə mane olmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.

Laynaut davam edərkən

Böyüt ↗

26. Top onu atan oyunçunun əlindən çıxdıqda laynaut başlayır.

27. Laynaut başladıqdan sonra topu atan oyunçu və bilavasitə onun qarşısında dayanan rəqib:

a. Laynauta qoşula bilər.

b. Öz komandasının laynautda iştirak etməyən oyunçuları üçün oyundankənar vəziyyət xəttinə çəkilə bilər.

c. Aut xəttindən beş metr daxilində qala bilər.

d. Qəbul edən oyunçu mövqeyi boşdursa həmin mövqeyə keçə bilər.

28. Bu oyunçular başqa yerə keçdikdə oyundankənar vəziyyətdə olurlar. Cəza: cərimə.

29. Laynaut başladıqdan sonra iştirak edən hər bir oyunçu:

a. Topa sahib olmaq uğrunda mübarizə apara bilər.

b. Topu tuta və ya onun istiqamətini dəyişə bilər. Tullanan oyunçunun hər iki əli başının üzərində olduqda o, topu yalnız xarici qolu ilə tuta və ya istiqamətini dəyişə bilər. Cəza: sərbəst zərbə.

c. Komanda yoldaşını qaldıra və ya dəstəkləyə bilər. Bunu edən oyunçular hər hansı komanda topu qazanan kimi həmin oyunçunu təhlükəsiz şəkildə yerə endirməlidirlər. Cəza: sərbəst zərbə.

d. Topu qəbul edəcək mövqe tutmaq üçün laynautu tərk edə bilər, bir şərtlə ki, aut nişanından 10 metr daxilində qalsın və laynaut başa çatanadək hərəkətini davam etdirsin. Cəza: sərbəst zərbə.

e. Topa sahib olan rəqibi tutaraq yerə yıxa bilər, bir şərtlə ki, həmin oyunçu havada olmasın və mol formalaşmamış olsun. Cəza: cərimə.

Laynautda oyundankənar vəziyyət

30. Laynaut oyunçuları top oyuna daxil edilərək oyunçuya və ya yerə toxunanadək aut nişanının öz tərəflərində qaldıqları halda oyunda olan vəziyyətdədirlər.

31. Top üçün tullanan, aut nişanını keçən və topu tuta bilməyən oyunçular dərhal öz tərəflərinə qayıtmalıdırlar.

32. Top oyuna daxil edilərək oyunçuya və ya yerə toxunanadək laynaut oyunçularının oyundankənar vəziyyət xətti aut nişanıdır. Bundan sonra onların oyundankənar vəziyyət xətti topdan keçən xətdir.

33. Aut nişanında rak və ya mol formalaşdıqda iştirak edən oyunçu:

a. Raka və ya mola qoşula bilər; və ya

b. Rakda və ya molda öz komandasının ən arxadakı ayağından keçən oyundankənar vəziyyət xəttinə çəkilə bilər.

34. Top oyuna daxil edildikdən sonra iştirak edən oyunçu 15 metrlik xətti keçə bilər. Top 15 metrlik xətti keçmədikdə həmin oyunçu dərhal laynauta qayıtmalıdır.

35. Laynautda iştirak etməyən oyunçular aut nişanından öz komandasının tərəfində ən azı 10 metr aralıda və ya daha yaxın olduqda cəhd xəttinin arxasında qalmalıdırlar. Oyunçu oyunda olan vəziyyətə keçməzdən əvvəl top oyuna daxil edilərsə, dərhal oyunda olan mövqeyə çəkildiyi halda cəzalandırılmır. Başqa oyunçunun hərəkəti onu oyunda olan vəziyyətə keçirə bilməz.

36. Komanda yoldaşı topu oyuna daxil etdikdən sonra laynautda iştirak etməyən oyunçular irəli hərəkət edə bilərlər. Bu baş verdikdə onların rəqibləri də irəli hərəkət edə bilərlər. Top 15 metrlik xətti keçməzsə, oyunçular dərhal müvafiq oyundankənar vəziyyət xətlərinə çəkildikləri halda cəzalandırılmırlar.

37. Qəbul edən oyunçu mövqeyi boş olduqda həmin mövqeyə keçmək və ya laynaut oyunçusundan topu qəbul etmək halları istisna olmaqla, heç bir oyunçu laynaut başa çatanadək onu tərk edə bilməz. Cəza: cərimə.

Laynautun (Dəhlizin) başa çatması

38. Laynaut aşağıdakı hallarda başa çatır:

a. Top və ya topa sahib olan oyunçu:

i. Laynautu tərk edir; və ya

ii. Aut xətti ilə beş metrlik xətt arasındakı sahəyə daxil olur; və ya

iii. 15 metrlik xətti keçir.

b. Rak və ya mol formalaşır və rakdakı, yaxud moldakı bütün oyunçuların bütün ayaqları aut nişanını keçir.

c. Top oynanıla bilmir.