Oyun xartiyası

Giriş

Sadə əyləncə kimi yaranmış oyun zamanla ətrafında nəhəng stadionların tikildiyi, mürəkkəb inzibati quruluşun yaradıldığı və çoxşaxəli strategiyaların hazırlandığı qlobal şəbəkəyə çevrilmişdir. Müxtəlif insanların marağını və həvəsini cəlb edən hər bir fəaliyyət kimi, reqbi ittifaqının da çoxsaylı tərəfləri və fərqli simaları vardır.

Reqbi bütün dünyada, müxtəlif mənşəyə və yaşa malik insanlar tərəfindən oynanılır. Altı yaşdan 60 yaşdan yuxarı yaş qruplarınadək 8,5 milyondan çox insan müntəzəm şəkildə bu oyunda iştirak edir. Oyun üçün tələb olunan bacarıqların və fiziki keyfiyyətlərin müxtəlifliyi istənilən bədən quruluşuna, ölçüyə və qabiliyyətə malik şəxslərin iştirakına imkan yaradır.

Oyunun özündən və onu təmin edən fəaliyyətlərdən əlavə, reqbi cəsarət, sədaqət, idmançı davranışı, intizam və komanda işi kimi bir sıra sosial və emosional anlayışları əhatə edir. Bu xartiya oyun tərzinin və davranışın qiymətləndirilməsi üçün meyarlar müəyyən edir. Məqsəd reqbinin həm meydançada, həm də ondan kənarda özünəməxsus xarakterini qorumasını təmin etməkdir.

Xartiya oyun, məşqçilik, qaydaların yaradılması və tətbiqi ilə bağlı reqbinin əsas prinsiplərini əhatə edir. Qaydaların mühüm tamamlayıcı hissəsi olan bu xartiyanın reqbidə hər hansı səviyyədə iştirak edən bütün şəxslər üçün standart müəyyən edəcəyi gözlənilir.

Dürüstlük · Ehtiras · Həmrəylik · İntizam · Hörmət

Oyunun prinsipləri

Davranış

1823-cü ildə Rugby School-da futbol topunu ilk dəfə əlinə götürərək onunla qaçdığı qəbul edilən William Webb Ellis haqqında əfsanə sonradan irəli sürülmüş saysız-hesabsız fərqli nəzəriyyələrə baxmayaraq, bu günədək yaşamaqdadır. Oyunun cəsarətli itaətsizlik hərəkətindən yaranması müəyyən mənada onun mahiyyətinə uyğundur.

İlk baxışda təsadüfi müşahidəçiyə ziddiyyətlər toplusu kimi görünən oyunun istiqamətverici prinsiplərini müəyyən etmək çətindir. Məsələn, topa sahib olmaq üçün rəqibə son dərəcə güclü fiziki təzyiq göstərmək tamamilə məqbuldur, lakin rəqibi qəsdən və ya pis niyyətlə zədələmək yolverilməzdir.

Oyunçular və hakimlər məhz bu sərhədlər daxilində fəaliyyət göstərməlidirlər. Davranış kodeksi bu incə fərqi müəyyən etmək bacarığına, eləcə də fərdi və kollektiv nəzarətə və intizama əsaslanır.

Ruh

Reqbinin cazibəsinin böyük hissəsi oyunun həm qaydaların hərfinə, həm də onların ruhuna uyğun keçirilməsindən irəli gəlir. Bunun təmin edilməsinə görə məsuliyyət tək bir şəxsin üzərinə düşmür; bu məsuliyyəti məşqçilər, kapitanlar, oyunçular və hakimlər birlikdə daşıyırlar.

Dürüstlük

Dürüstlük oyunun təməlində dayanır və səmimiyyətlə ədalətli oyun vasitəsilə formalaşır.

İntizam, özünənəzarət və qarşılıqlı hörmət oyunun ruhunu yaşadır. Reqbi kimi yüksək fiziki tələbə malik oyunda məhz bu keyfiyyətlər oyunun davamlı uğuru və gələcəyi üçün vacib olan yoldaşlığı və ədalətli oyun hissini yaradır.

Bu ənənə və dəyərlər köhnə təsiri bağışlaya bilər, lakin onlar zamanın sınağından keçmişdir. Oyunun keçirildiyi bütün səviyyələrdə bu dəyərlər reqbinin uzun və şərəfli tarixi boyunca olduğu kimi, onun gələcəyi üçün də mühüm olaraq qalır. Reqbinin prinsipləri oyunun əsaslandığı təməl elementlərdir və iştirakçılara oyunun xarakterini, habelə onu başqa idman növlərindən fərqləndirən xüsusiyyətləri dərhal anlamağa imkan verir.

Məqsəd

Oyunun məqsədi oyun qaydalarına, idman ruhuna və ədalətli oyun prinsiplərinə uyğun olaraq topu daşımaq, ötürmək, ayaqla vurmaq və yerə toxundurmaq vasitəsilə rəqib komandadan daha çox xal toplamaqdır.

Mübarizə və davamlılıq

Topa sahib olmaq uğrunda mübarizə reqbinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Belə mübarizə oyun boyunca müxtəlif formalarda baş verir:

• təmas zamanı;
• açıq oyunda;
• oyun skram, laynaut, başlama zərbəsi və yenidən başlama zərbəsi ilə bərpa edildikdə.

Ehtiras

Reqbi ictimaiyyətini oyuna güclü və səmimi həvəs birləşdirir. Reqbi həyəcan, emosional bağlılıq və qlobal reqbi ailəsinə mənsub olmaq hissi yaradır.

Mübarizə elə tarazlaşdırılır ki, əvvəlki hərəkətdə daha yüksək ustalıq nümayiş etdirmiş komanda üstünlük qazansın. Məsələn, oyunun davamlılığını qoruya bilmədiyi üçün topu auta vurmağa məcbur olan komanda sonrakı laynautda topu oyuna daxil etmək hüququnu itirir. Eyni qaydada, nok-forvard edən və ya topu irəli ötürən komanda sonrakı skramda topu oyuna daxil etmək hüququndan məhrum olur. Buna görə topu oyuna daxil edən komanda üstünlüyə malik olmalıdır, lakin bu oyun sahələrində ədalətli mübarizə imkanının qorunması da vacibdir.

Topa sahib olan komanda rəqibi topdan məhrum etməklə, ustalıqla irəliləməklə və xal toplamaqla oyunun davamlılığını qorumağa çalışır. Bunu bacarmadıqda top ya həmin komandanın çatışmazlığı, ya da rəqib müdafiəsinin keyfiyyəti nəticəsində rəqibə keçir: mübarizə və davamlılıq, qazanc və itki.

Bir komanda topa sahiblikdə davamlılığı qorumağa çalışdığı halda, rəqib komanda topa sahib olmaq uğrunda mübarizə aparır. Bu, oyunun davamlılığı ilə topa sahibliyin davamlılığı arasında zəruri tarazlıq yaradır. Mübarizə imkanı ilə davamlılıq arasındakı bu tarazlıq həm standart oyun vəziyyətlərinə, həm də açıq oyuna şamil olunur.

Həmrəylik

Reqbi mədəni, coğrafi, siyasi və dini fərqləri aşan ömürlük dostluqlar, yoldaşlıq, komanda işi və sədaqət yaradan birləşdirici ruh formalaşdırır.

Qaydaların prinsipləri

Oyun qaydaları aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır.

Hər kəs üçün idman

Qaydalar fərqli bədən quruluşuna, bacarıqlara, cinsə və yaşa malik oyunçulara idarə olunan, rəqabətli və zövqlü mühitdə öz qabiliyyət səviyyələrinə uyğun iştirak etmək imkanı verir. Reqbi oynayan hər bir şəxs oyun qaydalarını dərindən bilməli və başa düşməlidir.

Özünəməxsusluğun qorunması

Qaydalar skram, laynaut, mol, rak, başlama zərbəsi və yenidən başlama zərbəsi vasitəsilə reqbinin özünəməxsus xüsusiyyətlərinin qorunmasını təmin edir. Qaydalar həmçinin mübarizə və davamlılıqla bağlı əsas xüsusiyyətləri, o cümlədən geriyə ötürməni və hücum xarakterli tutuşu qoruyur.

Zövq və əyləncə

Qaydalar həm oynamaqdan zövq alınan, həm də izlənilməsi maraqlı olan oyun üçün çərçivə yaradır. Bəzən bu məqsədlər bir-birinə uyğun görünməsə də, oyunçulara bacarıqlarını tam nümayiş etdirmək imkanı verildikdə həm oyun zövqü, həm də tamaşa dəyəri artır. Düzgün tarazlığın qorunması üçün qaydalar daim nəzərdən keçirilir.

Tətbiq

Oyunçular qaydalara riayət etməli və ədalətli oyun prinsiplərinə hörmət göstərməlidirlər. Bu, onların əsas öhdəliyidir. Qaydalar oyunun öz prinsiplərinə uyğun keçirilməsini təmin edəcək şəkildə tətbiq olunmalıdır. Matç rəsmiləri buna ədalətli, ardıcıl və həssas yanaşma, zəruri hallarda isə oyunun düzgün idarə edilməsi vasitəsilə nail ola bilərlər. Bunun qarşılığında məşqçilər, kapitanlar və oyunçular matç rəsmilərinin səlahiyyətinə hörmət etməlidirlər.

İntizam

İntizam həm meydançada, həm də ondan kənarda oyunun ayrılmaz hissəsidir və qaydalara, normativ tələblərə və reqbinin əsas dəyərlərinə riayət olunmasında özünü göstərir.

Nəticə

Reqbi hər kəs üçün nəzərdə tutulan idman növü kimi dəyərləndirilir. O, komanda işini, qarşılıqlı anlaşmanı, əməkdaşlığı və digər iştirakçılara hörməti inkişaf etdirir. Reqbinin təməl prinsipləri hər zaman olduğu kimi bunlardır:

• iştirakdan alınan zövq;
• oyunun tələb etdiyi cəsarət və ustalıq;
• iştirak edən hər kəsin həyatını zənginləşdirən komanda idmanına sevgi;
• oyuna ortaq maraq əsasında yaranan ömürlük dostluqlar.

Matçlardan əvvəl və sonra mövcud olan güclü yoldaşlıq reqbinin yüksək fiziki və atletik tələblərinə baxmayaraq deyil, məhz həmin xüsusiyyətlər sayəsində formalaşır. Rəqib komandaların oyunçularının meydançadan kənarda, sosial mühitdə birlikdə vaxt keçirməsi ənənəsi oyunun mahiyyətinin mühüm hissəsi olaraq qalır.

Reqbi peşəkar dövrü tam qəbul etsə də, həvəskar oyunun mənəvi dəyərlərini və ənənələrini qoruyub saxlamışdır. Ənənəvi idman keyfiyyətlərinin bir çoxunun zəiflədiyi və ya şübhə altına alındığı dövrdə reqbi yüksək idmançı davranışı, etik davranış və ədalətli oyun standartlarını qorumaq bacarığı ilə haqlı olaraq qürur duyur.

Bu xartiya həmin dəyərli prinsiplərin daha da möhkəmləndirilməsinə kömək edəcəkdir.

Hörmət

Komanda yoldaşlarına, rəqiblərə, matç rəsmilərinə və oyunda iştirak edən bütün şəxslərə hörmət əsas şərtdir.