Prinsip
Skramın məqsədi kiçik qayda pozuntusundan və ya oyunun dayandırılmasından sonra topa sahiblik uğrunda mübarizə ilə oyunu bərpa etməkdir.
1. Oyunun skramla haradan bərpa olunması və topu hansı komandanın oyuna daxil etməsi aşağıdakı qaydada müəyyən edilir:
| Qayda pozuntusu və ya dayanma | Skramın yeri | Topu oyuna daxil edən komanda |
|---|---|---|
| Laynaut istisna olmaqla, nok-forvard və ya irəli ötürmə | Qayda pozuntusunun baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Qaydanı pozmayan komanda |
| Laynautda nok-forvard və ya irəli ötürmə; topun laynauta düzgün daxil edilməməsi; düzgün yerinə yetirilməyən sürətli atış | Aut nişanından oyun sahəsinin daxilinə doğru 15 metr | Qaydanı pozmayan komanda |
| Açıq oyunda oyundankənar vəziyyət - skram seçimi | Qaydanı pozan komandanın topu sonuncu dəfə oynadığı yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Qaydanı pozmayan komanda |
| Cərimə - skram seçimi | Qayda pozuntusunun baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Qaydanı pozmayan komanda |
| Müdafiə edən komanda topu oynayır və ya cəhd sahəsinə aparır, sonra top ölü olur | Topun ölü olduğu yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Hücum edən komanda |
| Tutuşda və ya rakda top oynanıla bilmir | Tutuşun və ya rakın baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Oyunun dayandırılmasından əvvəl sonuncu dəfə irəli hərəkət edən komanda |
| Mol uğursuz başa çatır | Molun başa çatdığı yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Mol başlayarkən topa sahib olmayan komanda; hakim topa hansı komandanın sahib olduğunu müəyyən edə bilmirsə, mol dayandırılmazdan əvvəl sonuncu dəfə irəli hərəkət edən komanda |
| Rəqibin açıq oyundakı zərbəsindən sonra mol formalaşır və top oynanıla bilmir | Molun baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Mol başlayarkən topa sahib olan komanda |
| Başlama və ya yenidən başlama zərbəsi düzgün yerinə yetirilmir - skram seçimi | Başlama və ya yenidən başlama zərbəsinin yerinə yetirildiyi xəttin orta nöqtəsinə mümkün qədər yaxın, skram zonasında | Zərbəni yerinə yetirməyən komanda |
| Skramda, rakda və ya molda "oyna" çağırışından sonra top oynanılmır | Skramın, rakın və ya molun baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Topa sahib olmayan komanda |
| Top və ya top daşıyan oyunçu hakimə toxunur və komandalardan biri üstünlük əldə edir | Hadisənin baş verdiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Topu sonuncu dəfə oynayan komanda |
| Zədə səbəbindən oyun dayandırılır | Topun sonuncu dəfə oynanıldığı yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Topa sonuncu dəfə sahib olan komanda |
| Qayda pozuntusu olmadan skram yenidən qurulur | İlkin skramın yeri | Skram əvvəlcə hansı komandaya verilmişdirsə, həmin komanda |
| Qapıya cərimə zərbəsi müəyyən edilmiş vaxtda yerinə yetirilmir | Cərimənin verildiyi yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Qaydanı pozmayan komanda |
| Topa ayaqla zərbə vurularaq cəhd sahəsindən keçirilib ölü edilir - skram seçimi | Topa zərbənin vurulduğu yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Zərbəni yerinə yetirməyən komanda |
| Cərimə və ya sərbəst zərbə düzgün və ya ilk göstərilən qaydada yerinə yetirilmir | Qayda pozuntusunun baş verdiyi yer | Qaydanı pozmayan komanda |
| Hakim qaydalarda nəzərdə tutulmayan başqa səbəbdən skram təyin edir | Oyunun dayandırıldığı yerə ən yaxın nöqtədə, skram zonasında | Sonuncu dəfə irəli hərəkət edən komanda; heç bir komanda irəli hərəkət etməmişdirsə, hücum edən komanda |
Skramın formalaşması
2. Skram hakimin göstərdiyi nişanda, skram zonasında formalaşır.
3. Hakim cəhd xətlərinə paralel uzanan skramın orta xəttini yaratmaq üçün nişan qoyur.
4. Komandalar nişan qoyulduqdan sonra 30 saniyə ərzində skramı formalaşdırmağa hazır olmalıdırlar. Cəza: sərbəst zərbə.
5. Hər iki komandada 15 oyunçu olduqda hər komandadan səkkiz oyunçu, Qayda 19.7d nəzərə alınmaqla, sxemdə göstərilən düzülüş üzrə bir-birinə bağlanır. Hər komandanın ön xəttində iki prop və bir hüker, ikinci xəttində isə iki kilid oyunçusu olmalıdır. Hər komandadan üçüncü xəttin üç oyunçusu skramın düzülüşünü tamamlayır. Cəza: cərimə.
6. Komandanın oyunçu sayı hər hansı səbəbdən 15-dən aşağı düşdükdə hər komandanın skramdakı oyunçu sayı müvafiq şəkildə azaldıla bilər. Komandalardan biri icazə verilən azalmadan istifadə etdikdə digər komanda oyunçu sayını eyni qaydada azaltmağa məcbur deyil. Bununla belə, heç bir komandanın skramda beşdən az oyunçusu ola bilməz.
7. Skram oyunçuları aşağıdakı qaydada bir-birinə bağlanırlar:
a. Proplar hükerə bağlanırlar.
b. Hüker hər iki qolu ilə bağlanır. O, propların qollarının üstündən və ya altından bağlana bilər.
c. Kilid oyunçuları bilavasitə qarşılarında olan proplara və bir-birlərinə bağlanırlar.
d. Skramdakı bütün digər oyunçular ən azı bir qolları ilə kilid oyunçularından birinin bədəninə bağlanırlar.
Cəza: cərimə.
8. İki qrup orta xəttin hər iki tərəfində, ona paralel şəkildə üz-üzə dayanır.
9. İki ön xətt bir-birindən bir qol uzunluğundan artıq məsafədə dayanmır; hükerlər nişanın qarşısında yerləşirlər.
Təmasa giriş
10. Hər iki tərəf düz, sabit və hərəkətsiz olduqda hakim "Əyil" komandasını verir.
a. Ön xətt oyunçuları bunu əvvəldən etməyiblərsə, əyilmiş vəziyyət alırlar. Onların baş və çiyinləri ombalarından aşağı olmur və bu vəziyyət skram boyunca saxlanılır.
b. Ön xətt oyunçuları başlarını bilavasitə qarşılarındakı rəqibin başının solunda saxlayaraq əyilirlər; heç bir oyunçunun başı rəqibin boynuna və ya çiyninə toxunmur.
c. Hükerlər sabitliyi təmin etmək və oxboyu yüklənmənin qarşısını almaq üçün əyləc ayağını uyğun mövqedə saxlamalıdırlar.
Cəza: sərbəst zərbə.
11. Hər iki tərəf düz, sabit və hərəkətsiz olduqda hakim "Bağlan" komandasını verir.
a. Hər sol prop sol qolunu rəqib sağ propun sağ qolunun içəri tərəfindən keçirərək bağlanır.
b. Hər sağ prop sağ qolunu rəqib sol propun sol yuxarı qolunun çöl tərəfindən keçirərək bağlanır.
c. Hər prop rəqibin formasının arxa və ya yan hissəsindən tutur.
d. Bütün oyunçular skram boyunca başladığı mövqedə bağlanmış vəziyyəti saxlayırlar.
Cəza: cərimə.
e. Hükerlər əyləc ayağının mövqeyini dəyişə bilərlər, lakin ayaq əyləc funksiyasını yerinə yetirməkdə davam etməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.
12. Hər iki tərəf düz, sabit və hərəkətsiz olduqda, hüker hələ də əyləc ayağını tətbiq edərkən hakim "Hazır" komandasını verir.
a. Yalnız bundan sonra hüker əyləc ayağını geri çəkməli və komandalar təmasa girərək skramın formalaşmasını tamamlamalı, topun daxil ediləcəyi tuneli yaratmalıdırlar.
b. Bütün oyunçular öz mövqelərində və irəli itələməyə hazır olmalıdırlar.
c. Hər ön xətt oyunçusunun hər iki ayağı yerdə olmalı və bədən çəkisi ən azı bir ayağın üzərində möhkəm saxlanılmalıdır.
d. Hər hükerin ayaqları həmin komandanın proplarının ən öndəki ayağı ilə eyni xəttdə və ya onun arxasında olmalıdır.
Cəza: sərbəst zərbə.
Topun skrama daxil edilməsi
13. Skram yarımmüdafiəçisi topu skramın hansı tərəfindən daxil edəcəyini seçir.
14. Skram yarımmüdafiəçisi topu sxemdə göstərildiyi kimi tutur.
15. Hər iki tərəf düz, sabit və hərəkətsiz olduqda skram yarımmüdafiəçisi topu:
a. Seçilmiş tərəfdən.
b. Tunelin xaricindən.
c. Gecikdirmədən.
d. Bir irəli hərəkətlə.
e. Sürətlə.
f. Düz daxil edir. Skram yarımmüdafiəçisi çiynini skramın orta xətti ilə eyni səviyyədə yerləşdirə bilər və bununla skramın öz tərəfinə bir çiyin eni qədər yaxın dayana bilər.
g. Top əvvəlcə tunelin daxilində yerə toxunmalıdır.
Cəza: sərbəst zərbə.
Skram davam edərkən
16. Top skram yarımmüdafiəçisinin əlindən çıxdıqda skram başlayır.
17. Komandalar yalnız skram başladıqdan sonra itələyə bilərlər. Cəza: sərbəst zərbə.
18. Topa sahiblik rəqib komandanı geriyə və topdan uzağa itələməklə qazanıla bilər.
19. Oyunçular yalnız düz və yerə paralel şəkildə itələdikləri halda bunu edə bilərlər. Cəza: cərimə.
20. Ön xətt oyunçuları top tuneldə yerə toxunduqdan sonra onu ayaqla qazanaraq topa sahib ola bilərlər. Cəza: sərbəst zərbə.
21. Topu ayaqla qazanmağa çalışan ön xətt oyunçusu istənilən ayağından istifadə edə bilər, lakin hər iki ayağından eyni vaxtda istifadə edə bilməz. Cəza: cərimə.
22. Topu oyuna daxil edən komandanın hükeri topu ayaqla qazanmağa cəhd göstərməlidir. Cəza: sərbəst zərbə.
23. Ön xətt oyunçusu topu daxil edildiyi istiqamətdə tuneldən qəsdən ayaqla çıxarmamalıdır. Cəza: sərbəst zərbə.
24. Skramdakı hər bir oyunçu topu yalnız ayaqları və ya ayaqlarının dizdən aşağı hissəsi ilə oynaya bilər və topu qaldırmamalıdır. Cəza: cərimə.
25. Skram dağıldıqda, yaxud skramdakı oyunçu qaldırıldıqda və ya skramdan yuxarıya doğru çıxarıldıqda hakim oyunçuların itələməni dayandırması üçün dərhal fit çalmalıdır.
26. Skram hərəkətsiz olduqda və top üç-beş saniyə ərzində skramın arxasında oynanılmaq üçün əlçatan qaldıqda hakim "oyna" çağırışını edir. Komanda bundan sonra topu dərhal skramdan çıxararaq oynamalıdır. Cəza: skram.
Skramda oyundankənar vəziyyət
27. Oyunçular skram boyunca oyunda olan vəziyyətdə qalırlar.
28. Skramda oyun başlamazdan əvvəl topu oyuna daxil etməyən komandanın skram yarımmüdafiəçisi:
a. Öz komandasının tərəfində, orta xəttin üzərində rəqib skram yarımmüdafiəçisinin yanında dayanır; və ya
b. Skramdakı öz komandasının sonuncu oyunçusunun ən arxadakı ayağından ən azı beş metr arxada dayanır və skram başa çatanadək orada qalır.
29. Skramda oyun başladıqdan sonra topa sahib olan komandanın skram yarımmüdafiəçisi ən azı bir ayağını top ilə eyni səviyyədə və ya onun arxasında saxlayır.
30. Skramda oyun başladıqdan sonra topa sahib olmayan komandanın skram yarımmüdafiəçisi:
a. Hər iki ayağını tunelin orta xəttindən irəli keçirmədən skramın yaxınlığında mövqe tutur; və ya
b. Daimi olaraq həmin komandanın ən arxadakı ayağından keçən oyundankənar vəziyyət xəttinə çəkilir; və ya
c. Daimi olaraq ən arxadakı ayaqdan ən azı beş metr geriyə çəkilir.
31. Skramda iştirak etməyən bütün oyunçular öz komandalarının ən arxadakı ayağından ən azı beş metr arxada qalırlar.
32. Komandanın ən arxadakı ayağı cəhd sahəsində və ya həmin komandanın cəhd xəttindən beş metr daxilində olduqda skramda iştirak etməyən oyunçular üçün oyundankənar vəziyyət xətti cəhd xəttidir.
Cəza: cərimə.
33. Skram başa çatan kimi oyundankənar vəziyyət xətləri artıq tətbiq olunmur.
Skramın yenidən qurulması
34. Qayda pozuntusu olmadıqda hakim aşağıdakı hallarda oyunu dayandırır və skramı yenidən qurur:
a. Skram yarımmüdafiəçisi topu oyuna daxil edir və top tunelin hər hansı ucundan çıxır.
b. Skram başqa şəkildə başa çatmazdan əvvəl dağılır və ya parçalanır.
c. Skram 90 dərəcədən çox dönür və onun orta xətti aut xəttinə paralel mövqeni keçir.
d. Heç bir komanda topa sahib ola bilmir.
e. Top tuneldən qəsdən edilmədən ayaqla çıxarılır. İstisna: top dəfələrlə ayaqla çıxarıldıqda hakim bunu qəsdən edilmiş hərəkət kimi qiymətləndirməlidir. Cəza: cərimə.
35. Skram yenidən qurulduqda topu əvvəlki skramda oyuna daxil edən komanda daxil edir.
Skramın başa çatması
36. Skram aşağıdakı hallarda başa çatır:
a. Top tunel istisna olmaqla, istənilən istiqamətdə skramdan çıxır.
b. Top ən arxadakı oyunçunun ayaqlarına çatır və həmin oyunçu onu götürür, yaxud həmin komandanın skram yarımmüdafiəçisi topu oynayır.
c. Səkkiz nömrəli oyunçu topu ikinci xətt oyunçusunun ayaqları arasından götürür.
d. Hakim qayda pozuntusuna görə fit çalır.
e. Skramdakı top cəhd xəttinin üzərinə və ya arxasına çatır.
Skramda təhlükəli oyun və məhdudlaşdırılmış hərəkətlər
37. Skramda təhlükəli oyuna aşağıdakılar daxildir:
a. Ön xəttin rəqibə hücumvari təmas etməsi.
b. Rəqibi dartmaq.
c. Rəqibi qəsdən ayaqlarının üstündən qaldırmaq və ya skramdan yuxarıya doğru çıxarmaq.
d. Skramı qəsdən dağıtmaq.
e. Qəsdən yıxılmaq və ya diz çökmək.
Cəza: cərimə.
38. Skramdakı digər məhdudlaşdırılmış hərəkətlərə aşağıdakılar daxildir:
a. Top skramdan çıxan kimi onun üstünə və ya üzərindən yıxılmaq.
b. Top skramda olarkən skram yarımmüdafiəçisinin ona ayaqla zərbə vurması.
c. Ön xətt oyunçusu olmayan oyunçunun rəqibi saxlaması və ya itələməsi.
Cəza: cərimə.
d. Top skramdan çıxdıqdan sonra onu yenidən skrama qaytarmaq.
e. Ön xətt oyunçusu olmayan oyunçuların tuneldə topu oynaması.
f. Skram yarımmüdafiəçisinin top skramdan çıxmadığı halda rəqibi onun çıxdığına inandırmağa cəhd göstərməsi.
Cəza: sərbəst zərbə.
Skram qaydalarının variantları
39. İttifaq öz yurisdiksiyası daxilində müəyyən edilmiş oyun səviyyələrində 19 yaşadək oyunçular üçün skram qaydalarının variantlarını tətbiq edə bilər.
Mənbə: World Rugby, Laws of the Game Rugby Union 2026. Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırılmış nəşr.